Noors onderwijs: leren ze ook nog wat?

Dat vragen we de kinderen geregeld. ‘Wat heb je gedaan op school?’ en dan is het antwoord iets als in bomen geklommen, getekend, om het meer bij school gerend oh ja, wiskunde.

Het tempo hier is wat lager dan in Nederland. Niemand verwacht hier dat een kind van vier of vijf zelfstandig twee a drie taakjes doet en dat bijhoudt, zoals de basisschool in Nederland.

Kinderen beginnen in augustus van het jaar dat ze zes worden op school. Er wordt heel langzaam begonnen. Niet alleen in de eerste klas, maar in alle klassen is de eerste week na de zomervakantie een van på tur, fietstochten, kajakken en spelletjes doen.

De eerste tijd in de eerste klas is er vooral aandacht voor wennen en elkaar leren kennen. Ik heb hier echt nog nooit een kind gehad dat moe was na school, of overweldigd. Wel is er vrijwel meteen huiswerk. Eerst in de vorm van het maken van een tekening, het lezen van een paar woorden en ‘herfstbingo’ en dat wordt steeds wat meer.

Mijn schoolgaande dochters zijn er altijd in een oogwenk mee klaar, de jongen doet er langer over maar in overleg met school kan wel geregeld worden dat hij de opdrachten wat ‘makkelijker’ mag maken anders is hij anderhalf uur bezig en dat is evenmin productief of leerzaam. Allemaal geen probleem.

Een paar keer per jaar moeten ze een trivselsundersøkelse invullen. Hierin geven de kinderen aan met wie ze spelen, of er gepest wordt, of ze zelf pesten of het slachtoffer worden etc en hoe ze het vinden op school. Geen wassen neus met blabla: als er iets aan de hand is wordt er ook echt actie ondernomen en opgelet.
En natuurlijk zijn er altijd incidenten en soms zelfs tragische verhalen van scholen waarop het wel uit de hand loopt, waar leraren wegkijken… en is het overal wel eens wat.

Vorig jaar had DL2 last van een jongetje dat nogal ruzie zocht met iedereen en ook haar had geslagen en geschopt en omdat hij een halve kop groter is dan alle andere kinderen liep de situatie snel uit de hand. Ik heb toen gesproken met de contactlerares en zij seinde de pauzewachten in dat ze extra op moesten letten.

Na een paar weken echter werd hij overgeplaatst naar een andere klas en stopte het. Na een paar weken kwam ze thuis met een tekening van het betreffende jongetje met hierop in hanenpoten: ‘du er snill Sophia’. (jij bent aardig Sophia). Nu gaat alles prima.

Ook leuk: met kerst of een verjaardag wordt aandacht besteed aan goede eigenschappen van de kinderen. Iedereen noemt dan iets op dat hij of zij positief vindt aan dat kind, of een leuke herinnering. Bijvoorbeeld voor mijn zoon:

  • Je bent goed in de bus op tijd halen
  • Je kan goed Noors en Nederlands
  • Je bent altijd vrolijk
  • Ik weet nog die keer dat het keihard regende en jij je regenbroek in de bus had laten liggen

Of voor mijn dochter:

  • Je kan goed tekenen
  • Je bent rustig en aardig
  • Je hebt mooie krullen
  • Je kan heel snel lezen

Inschrijven op school in Noorwegen

Toen we naar Noorwegen gingen stonden we nog ingeschreven in Nederland en hadden we nog geen D- of F-nummer. Dat was geen probleem: we hadden een huis in het gebied van school gehuurd en nadat we onze namen en telefoonnummers hadden genoteerd op een kladblaadje, kon onze dochter na een rondleiding de dag erna meteen komen.

Zo kan het dus ook 🙂

Er zijn geen cijfers en geen rapporten. Wel is er een kartleggingsprøve, een test waarin gekeken wordt hoe het kind het doet ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Hier wordt een kind echter niet op afgerekend, het is alleen om de leraar en de ouders inzicht te geven in hoe het kind het doet.

Ik vind het idee van cijfers ook zo achterhaald. Mijn dochter die alles achteruitlopend, fluitend met twee vingers in de neus voor elkaar krijgt, haalt een 9 en mijn zoon die keihard studeert maar het minder snel doorheeft, een 4. Dus dat is ook heel prettig hier.

Mijn zoon krijgt nu twee uur extra begeleiding per week. Blijven zitten wordt zelden tot nooit gedaan. Het duurde even om het voor elkaar te krijgen maar we zijn enorm blij met deze extra aandacht.

De basisschool (kinderschool, barneskole) duurt zeven jaar. Hierna gaan kinderen naar de jeugdschool (ungdomsskole). Er zijn in ons dorp vier basisscholen en een jeugdschool. In veel dorpen zitten kinder- en jeugdschool bij elkaar.
Op de jeugdschool begint men met cijfers: als de kinderen dertien zijn, kunnen hun tere zieltjes dat wel aan 😉 Ze kunnen dan een extra taal kiezen zoals Frans, Spaans of Chinees, of dieper ingaan op Noors of Engels. Engels onderwijs is hier heel erg goed, de kinderen begrijpen echt al heel veel, in woord en spraak.

Na de ‘grunnskole’ (barne- en ungdomsskolen) kunnen kinderen naar de videregående. Ze kunnen een ‘yrke’ leren en daarna gaan werken. Het is te vergelijken met een praktische MBO-opleiding. Of ze kunnen een ‘studiekompetanse’ krijgen en daarmee verder naar hogeschool of universiteit. Een kind dat echt niet de leerdoelen haalt, krijgt een bewijs van competentie waarin staat wat het kind wel geleerd heeft.

Overigens is tot nu toe al het onderwijs gratis. Geen semi-verplichte ouderbijdragen, behalve voor het bosje bloemen aan het einde van het jaar en met 150 kr per jaar wordt gespaard door de ‘Polentur’, die niet altijd naar Polen gaat. Voor het kamp aan het einde van de 7e klas.

Dus geen gedoe met cadeautjes voor leraren, die elk jaar gekker en creatiever lijken moeten worden. Kinderen tracteren ook niet op school. Er wordt wel voor ze gezongen geloof ik.

Dat is zo leuk hier: naast biologieles waarin je leert over fotosynthese, gaan kinderen ook naar buiten om planten te bekijken. Naast noten leren lezen, leren kinderen ook een instrument spelen als daar hun interesse ligt. Naast te leren hoe veel m2 een hectare is, gaan ze naar buiten om het uit te meten.

Maar wat leren ze nu?

Wel, ik heb geen idee 😉 want ik weet niet wat kinderen in Nederland leren. Ik kan mijn groep acht-ervaring van 25 jaar geleden niet vergelijken met wat mijn kinderen hier in de 6. trinn leren. Ik kijk wel eens in hun boeken en vind dat ze al best pittige dingen moeten kunnen. De methodes zijn echter heel anders dan wat ik nog ken.

Als ik het moet vergelijken denk ik dat er veel rustiger begonnen wordt maar dat dat uiteindelijk gewoon wordt ingehaald.
De focus ligt echter niet op dingen leren en hoge cijfers halen zoals in Nederland maar op de ontwikkeling van het kind. Er wordt gekeken naar wat het kind kan en wil en daarop wordt veel aangepast. Niet tot in het oneindige, maar het is geen buigen of barsten zoals ik soms uit Nederland hoor.

Erg slimme kinderen?

Hoogbegaafd, ADHD… ook hier zijn er kinderen die niet in de middenmoot behoren. Volgens de contactleraar is de oudste volgens de testen hoogbegaafd maar hoogbegaafdheidproblematiek, daar hebben we geen last van.

Ze doet alles makkelijk en als ze klaar is gaat ze iets anders doen. Ik heb destijds wel met de leraar afgesproken dat ze soms wat moeilijker dingen doet zodat ze ook weet dat niet altijd alles aangewaaid komt want daardoor laat ze zich makkelijk uit het veld slaan.

In de klas van de oudste zit ook een jongen met ADHD en nog wat problemen. Iedereen weet hoe hij is, er is extra begeleiding voor hem en als het niet gaat om hem in de les te houden, gaat hij een onderwijsassistent helpen of een film kijken om tot rust te komen.

Zoals ik zei, het heeft beiden zijn voor- en nadelen. Het is fijn dat hij op een gewone school kan zijn en de andere kinderen ook om leren gaan met zulke mensen. En soms denk ik dat het fijn zou zijn als de andere kinderen gewoon hun dingen zouden kunnen doen zonder dat er weer een tafel wordt omgegooid of zoals vorige week bij drie kinderen hun drinkflessen worden gesloopt omdat P. weer een aanval had.

Ook op de ungdomsskole is er aandacht voor andere dingen dan kennis vergaren. De school hier heeft een eigen boot, een bibliotheek, een kamp van drie dagen in het begin van het schooljaar aan de scherenkust, de kinderen krijgen ook hier ‘koken en gezondheid’, er zijn veel culturele activiteiten, een groot lokaal met muziekinstrumenten en kunst- en handwerk.

Wat ik heb gehoord van mensen die hier op school zaten, is het een heel gezellige en leuke school met fijne leraren.

Na de videregående kiezen sommigen ervoor een jaar folkehøgskole te doen. Het is de meest vrije school van de wereld. Noren gaan er prat op om in veel dingen de beste van de wereld te zijn, of dat nu klopt of niet. Er zijn hier geen cijfers of testen, je komt er om ervaring op te doen. Sommige scholen gaan tot 25 maar de meesten hebben geen bovengrens voor de toelating, qua leeftijd. Het kost 12000 euro maar er is enige compensatie en je bent letterlijk het hele jaar onder de pannen en voorzien van eten.

Je kan onder meer kiezen voor ‘natur og friluftsliv’, paarden-skills, FriXtreme (buitenlucht voor waaghalzen), jakt og fiske, schrijfkunst, streetfood, alles met fantasy (het genre: tekenen, kostuums, verhalen etc), vikinglivet (leren smeden en andere oude vikingvaardigheden), fotografie, bootbouwen, redesign en hergebruik, discipelleven, auto en motor, klimaatactivist (serieus) of de backpack surprise…

Dit is wel iets dat ik mijn kinderen heel erg graag wil meegeven mochten ze dat willen. Ik weet van meerdere Nederlanders die op deze scholen hebben gezeten, dus voor Nederlandse studenten is het ook mogelijk om hieraan deel te nemen.

Zo. Dat was het wel. Voor nu 🙂